Rusya–Ukrayna Savaşının Asıl Kazananı ABD mi?

Ukrayna’nın kentleri, enerji sistemi ve limanları ağır yıkım yaşarken Rusya; savaş harcamaları, yaptırımlar ve petrol altyapısına yönelik saldırılarla yıpranıyor. Avrupa ucuz Rus enerjisinden uzaklaşarak daha yüksek enerji ve savunma maliyetleriyle karşılaşıyor. ABD ise LNG, silah satışları ve NATO üzerindeki etkisini büyütüyor. Peki savaşın ekonomik ve stratejik kazancı gerçekten Washington’da mı toplanıyor?

20 Temmuz 2026 — Ekonomi365 Haber Merkezi

Rusya–Ukrayna savaşının 2026 yılının ilk yedi ayında askerî çatışma; şehirlerden enerji santrallerine, rafinerilerden limanlara ve ticari gemilere kadar uzanan karşılıklı bir ekonomik yıpratma savaşına dönüştü. Rusya, Ukrayna’nın elektrik, ulaşım ve ihracat altyapısını hedef alırken; Ukrayna da Rus petrol tesisleri, lojistik merkezleri ve deniz taşımacılığı üzerinde baskı kurmaya çalışıyor.

19 Temmuz’da yaşanan son olay, savaşın sivil deniz ticaretine ulaştığı noktayı yeniden gösterdi. Ukrayna makamları, tahıl taşıyan Türk sahipli Golden Leo adlı kuru yük gemisinin çatışma bölgesinden ayrılırken üç Rus seyir füzesiyle vurulduğunu ve altı kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Gemi Türk bayraklı değil, Gine-Bissau bayraklıydı. Olayla ilgili bilgiler ağırlıklı olarak Ukrayna makamlarının açıklamalarına dayanıyor.

Aynı saatlerde Kiev’e yönelik yeni füze ve İHA saldırılarında konutlar, araçlar ve sivil altyapı zarar gördü. Karadeniz limanlarına yönelik saldırılar ise Ukrayna’nın tahıl ihracat kapasitesini, gemi sigortasını ve navlun maliyetlerini doğrudan etkiliyor. Böylece savaş yalnızca cephede toprak kazanma mücadelesi olmaktan çıkarak enerji, gıda, ticaret ve finans kanalları üzerinden yürütülen daha geniş bir ekonomik savaşa dönüşüyor.

Ana Tez: ABD Savaşı Kazanmadı, Savaşın Sonuçlarından Göreli Kazanç Sağladı

“Savaşın asıl kazananı ABD” ifadesi, Washington’ın savaşı başlattığı veya tüm gelişmeleri tek merkezden yönettiği anlamına gelmemeli. Böyle bir iddia için doğrulanmış kanıt bulunmuyor. Ancak savaşın ortaya çıkardığı ekonomik ve jeopolitik sonuçlara bakıldığında, ABD’nin diğer büyük aktörlere kıyasla göreli olarak daha avantajlı bir konuma geçtiği görülüyor.

Rusya askerî kapasitesini ve bütçe kaynaklarını tüketirken, Avrupa enerji güvenliği ve savunma için çok daha fazla harcama yapmak zorunda kaldı. Ukrayna’nın altyapısı ağır biçimde tahrip edildi ve ülke dış finansmana bağımlı hale geldi. Buna karşılık ABD, Avrupa’nın enerji tedarikinde ve savunma sistemlerinde daha merkezi bir konuma yükseldi.

Bu nedenle haberin temel sorusu “ABD savaşı kazandı mı?” değil; “Rusya, Ukrayna ve Avrupa ağır maliyetler öderken ortaya çıkan yeni enerji, silahlanma ve güvenlik düzeninden en fazla göreli kazancı ABD mi sağladı?” sorusudur.

Rusya Toprak Kontrolünü Koruyor, Ekonomik Gücünü Tüketiyor

Rusya, işgal ettiği Ukrayna topraklarının önemli bölümünü kontrol etmeyi sürdürüyor. Bu durum Moskova’ya Kırım’ın kara bağlantısı, Azak Denizi üzerindeki nüfuz ve Donbas’taki sanayi bölgeleri bakımından stratejik avantaj sağlıyor.

Ancak bu askerî kazanımın ekonomik maliyeti giderek büyüyor. Savaş harcamaları, personel ve mühimmat ihtiyacı, yaptırımlar nedeniyle teknolojiye erişimin zorlaşması, petrol tesislerine yönelik Ukrayna saldırıları ve sivil yatırımların geri planda kalması Rus ekonomisinin uzun vadeli büyüme kapasitesini baskılıyor.

Uluslararası Para Fonu, Temmuz 2026 görünümünde Rusya’nın 2026 yılı reel büyümesini yüzde 1,1 olarak öngörüyor. Bu oran ekonominin tamamen çöktüğünü göstermiyor; ekonominin tamamen çöktüğünü göstermiyor; ancak savaş harcamalarının yarattığı yüksek kamu talebine rağmen büyümenin sınırlı kaldığına işaret ediyor.

Savaş ekonomisi kısa vadede fabrikaları ve istihdamı canlı tutabilir. Buna karşılık kaynakların savunma sanayisine yönelmesi; altyapı, eğitim, sağlık, teknoloji ve tüketici sektörlerindeki yatırımları dışlayabilir. Rusya açısından asıl risk, savaşın finanse edilememesinden çok ekonomik yapının giderek daha fazla askerî harcamalara bağımlı hale gelmesi.

Rusya Küresel Silah Pazarında Alan Kaybediyor

Rusya’nın savaş nedeniyle karşılaştığı önemli kayıplardan biri de küresel silah ihracatındaki gerileme oldu. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsüne göre Rusya, 2021–2025 döneminde en büyük on silah ihracatçısı arasında ihracatı düşen tek ülke oldu.

Rus silah ihracatı önceki beş yıllık döneme göre yüzde 64 azalırken, Rusya’nın küresel silah ihracatındaki payı yüzde 21’den yüzde 6,8’e geriledi. Moskova’nın kendi ordusunun yüksek miktarda silah ve mühimmat tüketmesi, yaptırımlar, üretim baskısı ve bazı müşterilerin Batılı veya Asyalı tedarikçilere yönelmesi bu kayıpta etkili oldu.

Aynı dönemde ABD, uluslararası büyük silah transferlerinin yüzde 42’sini gerçekleştirerek küresel liderliğini güçlendirdi. Böylece savaş yalnızca Rusya’nın askerî kaynaklarını tüketmedi; Moskova’nın uzun yıllardır güçlü olduğu silah pazarındaki payını da daralttı.

Avrupa Rus Gazından Uzaklaştı, ABD LNG’sine Yöneldi

Savaşın ABD’ye sağladığı en görünür ekonomik kazançlardan biri enerji sektöründe ortaya çıktı. Avrupa Birliği, 2022 öncesinde enerji güvenliğini büyük ölçüde Rusya’dan gelen boru gazına dayandırıyordu.

Avrupa Komisyonu verilerine göre Rus gazının AB toplam gaz ithalatındaki payı 2021’de yaklaşık yüzde 45 düzeyindeyken 2025’te yüzde 12’ye kadar geriledi. Bu değişim, Avrupa’nın Rusya’ya karşı stratejik bağımlılığını azaltması bakımından önemli bir güvenlik kazanımı oldu.

Ancak boru gazının yerini büyük ölçüde deniz yoluyla taşınan sıvılaştırılmış doğal gaz aldı. 2025’in ikinci çeyreğinde ABD, Avrupa Birliği LNG ithalatının yüzde 58’ini sağladı. Böylece Avrupa’nın Rus gazına bağımlılığı azalırken ABD, kıtanın en önemli LNG tedarikçisi konumunu güçlendirdi.

ABD açısından bu gelişme yalnızca daha fazla gaz satışı anlamına gelmiyor. Uzun vadeli LNG sözleşmeleri, yeni terminaller ve enerji güvenliği iş birlikleri, Washington’ın Avrupa üzerindeki ekonomik ve stratejik etkisini de artırıyor.

Avrupa Enerji Bağımsızlığı Kazandı Ama Rekabetçilik Bedeli Ödedi

Avrupa’nın Rus gazından uzaklaşması tek yönlü bir kayıp olarak görülmemeli. AB ülkeleri yeni LNG terminalleri kurdu, gaz depolama kapasitesini geliştirdi, yenilenebilir enerji yatırımlarını artırdı ve tek bir tedarikçiye bağımlılığın oluşturduğu güvenlik riskini azalttı.

Buna karşılık Rus boru gazının kaybı, özellikle kimya, metal, gübre, cam, seramik, otomotiv ve diğer enerji yoğun sektörler üzerinde maliyet baskısı oluşturdu. Avrupa Komisyonunun rekabetçilik değerlendirmeleri, Avrupa’daki elektrik fiyatlarının ABD’ye kıyasla yaklaşık iki ila üç kat daha yüksek seyredebileceğine ve yüksek enerji maliyetlerinin yatırım kararlarını zorlaştırdığına dikkat çekiyor.

Bu nedenle “Avrupa tamamen fakirleşti” ifadesi aşırı genelleme olur. Daha doğru tanım şudur: Avrupa enerji güvenliğini güçlendirirken sanayi rekabetçiliği, kamu bütçesi ve hane halkı refahı bakımından önemli bir geçiş maliyeti ödedi.

Avrupa Savunma Harcamalarını Rekor Hızla Artırdı

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali, Avrupa ülkelerinin savunma yaklaşımını kökten değiştirdi. Uzun yıllar savunma bütçelerini sınırlı tutan ülkeler; hava savunması, füze sistemleri, savaş uçakları, mühimmat, İHA ve kara kuvvetleri yatırımlarını hızlandırdı.

NATO verilerine göre Avrupalı müttefikler ile Kanada’nın savunma harcamaları 2025’te bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 20 arttı. Toplam savunma harcaması, 2021 fiyatlarıyla 574 milyar doları aştı. 2014’te yalnızca üç müttefik millî gelirinin en az yüzde 2’sini savunmaya ayırırken, 2025’te tüm müttefikler bu eşiği yakaladı veya geçti.

Bu değişim Avrupa güvenliği açısından kapasite artışı sağladı. Ancak aynı zamanda bütçelerin savunmaya yönelmesi; sosyal harcamalar, altyapı, enerji dönüşümü ve diğer kamu yatırımları üzerinde daha fazla kaynak baskısı oluşturdu.

Avrupa’nın Silah Talebinden En Büyük Payı ABD Aldı

Avrupa ülkelerinin büyük silah ithalatı 2021–2025 döneminde önceki beş yıllık döneme göre yüzde 210 arttı. SIPRI verileri, Avrupa’ya transfer edilen büyük silahların yüzde 48’inin ABD’den geldiğini gösteriyor.

Avrupa’daki NATO üyeleri özelinde ABD’nin payı yüzde 58’e ulaştı. Özellikle savaş uçakları, uzun menzilli hava savunma sistemleri, hassas güdümlü mühimmat ve elektronik harp teknolojilerinde Amerikan savunma şirketleri güçlü konumlarını korudu.

Avrupa’nın kendi savunma sanayisi de büyüyor. Almanya, Fransa, İtalya, İngiltere ve diğer ülkelerde üretim kapasitesi artırılıyor. Ancak siparişlerin önemli bölümü kısa vadede ABD sistemlerine yöneldiği için savaşın ilk dönemindeki en büyük ticari kazançlardan biri Amerikan savunma şirketlerine gitti.

NATO Yeniden Avrupa Güvenliğinin Merkezine Yerleşti

Savaş öncesinde Avrupa’da “stratejik özerklik” ve ABD’den daha bağımsız bir savunma sistemi kurma tartışmaları öne çıkıyordu. Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sonra NATO, Avrupa güvenlik mimarisinin tartışmasız merkezine geri döndü.

Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya katılması, ittifakın kuzey kanadını genişletti. Doğu Avrupa’daki askerî varlık arttı ve Avrupa ordularının büyük bölümü Amerikan komuta, istihbarat, uydu, hava savunma ve nükleer caydırıcılık kapasitesine daha fazla ihtiyaç duymaya başladı.

Rusya’nın NATO’yu sınırlarından uzaklaştırma hedefi, pratikte ters sonuç verdi. İttifak genişledi, Avrupa’nın savunma bütçeleri arttı ve Washington’ın NATO içindeki liderliği güçlendi.

Ukrayna Savaşın En Ağır Ekonomik Bedelini Ödüyor

ABD, Avrupa ve Rusya arasındaki göreli güç değişimini tartışırken savaşın en büyük kaybedeninin Ukrayna olduğu unutulmamalı. Ülke nüfus, üretim, konut, enerji, ulaşım, tarım ve insan sermayesi bakımından çok ağır bir yıkımla karşı karşıya.

Dünya Bankası, Ukrayna hükümeti, Avrupa Komisyonu ve Birleşmiş Milletlerin ortak değerlendirmesine göre 31 Aralık 2025 itibarıyla Ukrayna’daki doğrudan fiziksel hasar 195 milyar doları aştı. Ülkenin on yıllık yeniden inşa ve toparlanma ihtiyacı ise yaklaşık 588 milyar dolara ulaştı.

Konut, ulaştırma ve enerji en fazla zarar gören sektörler arasında bulunuyor. Yalnızca maddi kayıplar değil; göç, işgücü kaybı, doğum oranındaki düşüş, eğitim kesintileri ve savaşta ölen veya yaralanan insanların oluşturduğu uzun vadeli sosyal maliyet de ülkenin geleceğini etkiliyor.

Ukrayna Ekonomisi Dış Finansmanla Ayakta Kalıyor

Ukrayna, savaş koşullarına rağmen bankacılık sistemini, kamu maaşlarını ve temel devlet hizmetlerini sürdürmeyi başardı. Ancak bu yapı büyük ölçüde Avrupa Birliği, G7 ülkeleri, uluslararası kuruluşlar ve diğer ortakların finansal desteğine dayanıyor.

Avrupa Birliği ve üye ülkeler, savaşın başlangıcından Haziran 2026’ya kadar Ukrayna ve Ukraynalılar için toplam 211,3 milyar avro destek sağladığını açıkladı. Ayrıca 2026 ve 2027 yılları için 90 milyar avroluk yeni Ukrayna Destek Kredisi oluşturuldu.

Bu destek Ukrayna devletinin işleyişi ve savunması açısından hayati önem taşıyor. Ancak aynı zamanda savaşın maliyetinin giderek daha büyük bölümünün Avrupa bütçelerine taşındığını gösteriyor.

Karadeniz’de Gemiler ve Tahıl Ticareti Hedef Haline Geldi

2026’nın ilk yedi ayında savaşın en tehlikeli gelişmelerinden biri, ticari gemilerin ve liman altyapısının doğrudan hedef haline gelmesi oldu. Rusya’nın Ukrayna’nın Odesa ve Çornomorsk çevresindeki limanlarına yönelik saldırıları, tahıl terminallerine ve yabancı bayraklı gemilere zarar verdi.

Ukrayna çiftçi birliklerinin açıklamalarına göre yoğun saldırılar sonucunda ülkenin Karadeniz limanlarındaki aylık tahıl ihracat kapasitesi yaklaşık 6 milyon tondan 4 milyon tona geriledi. Ukrayna’nın tahıl ve bitkisel yağ ihracatının büyük bölümünün bu limanlardan yapılması, saldırıları doğrudan ekonomik savaşın parçası haline getiriyor.

Golden Leo saldırısı da bu riskin Türk denizcilik sektörü açısından önemini ortaya koydu. Türk sahipli gemilerin Karadeniz’de zarar görmesi; armatörlerin, sigorta şirketlerinin ve yük sahiplerinin bölgeye ilişkin risk hesaplarını yeniden yapmasına neden olabilir.

Türkiye İçin Risk: Karadeniz Ticaretinin Savaş Alanına Dönüşmesi

Türkiye, hem Rusya hem de Ukrayna ile ekonomik ilişkilerini sürdürürken Karadeniz’de deniz ticaretinin güvenliğini korumaya çalışıyor. Savaşın ticari gemilere daha fazla yayılması Türkiye açısından birkaç önemli risk oluşturuyor:

• Türk sahipli gemilerin ve mürettebatın can güvenliği riski
• Savaş riski sigorta primlerinin ve navlun maliyetlerinin yükselmesi
• Karadeniz tahıl ve enerji ticaretinin aksaması
• Türkiye’de gıda ve taşıma maliyetleri üzerinde ilave baskı
• Ankara’nın Rusya ile Ukrayna arasındaki denge politikasının zorlaşması

Buna karşılık Türkiye; Montrö Sözleşmesi, liman altyapısı, tahıl ticareti, enerji geçiş hatları ve diplomatik kanalları nedeniyle savaş sonrası güvenlik düzeninde önemli bir rol üstlenebilir.

ABD Gerçekten “Bedelsiz Kazanan” mı?

ABD’nin enerji, savunma sanayisi ve NATO liderliği bakımından güçlenmesi, Washington’ın hiçbir maliyet ödemediği anlamına gelmiyor. ABD, Ukrayna’ya büyük miktarda askerî ve mali yardım sağladı; kendi mühimmat stoklarını yenilemek zorunda kaldı ve Rusya ile doğrudan çatışma riskini yönetti.

Uzun süren savaş aynı zamanda ABD için başka riskler de yaratıyor. Avrupa’nın kendi savunma sanayisini güçlendirmesi, gelecekte Amerikan şirketlerinin pazar payını sınırlayabilir. Rusya’nın Çin’e daha fazla yaklaşması ise ABD’nin karşısında daha sıkı bir Moskova–Pekin iş birliği oluşmasına yol açabilir.

Dolayısıyla ABD “mutlak kazanan” değil. Daha doğru ifade, ABD’nin savaşın doğrudan yıkımını kendi topraklarında yaşamadan, enerji ve savunma pazarında büyüme ve NATO içindeki liderliğini güçlendirme fırsatı elde eden göreli kazanan olduğudur.

İkinci Göreli Kazanan Çin Olabilir

Savaşın uzun vadeli kazananları tartışılırken Çin de göz ardı edilmemeli. Yaptırımlar ve Avrupa pazarının daralması, Rusya’yı petrol ve doğal gaz satışında Asya’ya daha fazla yöneltti.

Çin, Rus enerjisine indirimli erişim sağlarken Moskova’nın teknoloji, ticaret, ödeme sistemi ve finansman alanlarında Pekin’e bağımlılığı arttı. Böylece savaş Rusya’yı askerî bakımdan ABD ve NATO’ya karşı daha sert bir rakip haline getirirken ekonomik bakımdan Çin’e daha bağımlı bir ortak konumuna taşıdı.

Bu nedenle savaşın kısa ve orta vadeli göreli kazananı ABD görünürken, uzun vadede Rusya üzerindeki ekonomik etkisini artıran Çin de önemli stratejik kazanımlar elde edebilir.

Taraflar Ne Kazandı, Ne Kaybetti?

Rusya

Rusya işgal ettiği bölgelerin önemli bölümünü ve Kırım’a uzanan kara bağlantısını korudu. Buna karşılık savaş harcamaları arttı, petrol ve sanayi altyapısı saldırılara açık hale geldi, Batı pazarları daraldı ve küresel silah ihracatındaki payı ciddi biçimde geriledi.

Ukrayna

Ukrayna devlet yapısını ve bağımsızlığını korudu, Rusya’nın hızlı ve kesin zafer elde etmesini engelledi ve Batı ile siyasi bütünleşmesini hızlandırdı. Ancak toprak, nüfus, enerji, konut ve üretim kapasitesi bakımından savaşın en ağır kayıplarını yaşadı.

Avrupa

Avrupa Rus enerjisine bağımlılığını azalttı, savunma kapasitesini artırdı ve güvenlik tehdidine karşı daha ortak bir politika geliştirdi. Buna karşılık enerji maliyetleri, savunma bütçeleri, Ukrayna desteği ve sanayi rekabetçiliği açısından ağır bir ekonomik bedel üstlendi.

ABD

ABD, Avrupa LNG pazarında büyüdü, küresel silah ihracatındaki liderliğini güçlendirdi, NATO içindeki merkezî rolünü pekiştirdi ve en önemli askerî rakiplerinden Rusya’nın kaynaklarının tükenmesini izledi. Buna karşılık savaşa mali destek sağladı, askerî stoklarını yenilemek zorunda kaldı ve Rusya–Çin yakınlaşması riskini artırdı.

Sonuç: Sahanın Kazananı Belirsiz, Stratejik Kazanç Washington’da Toplanıyor

Rusya–Ukrayna savaşında henüz kesin bir askerî kazanan bulunmuyor. Rusya kontrol ettiği toprakları korurken istediği hızlı ve kapsamlı siyasi sonucu elde edemedi. Ukrayna devlet olarak ayakta kaldı ancak ağır yıkım, nüfus kaybı ve dış finansman bağımlılığıyla karşı karşıya.

Avrupa Rus enerjisine bağımlılığını azaltarak güvenlik kazandı; fakat bunu daha yüksek enerji maliyetleri, büyüyen savunma bütçeleri ve sanayi rekabetçiliği üzerindeki baskıyla ödedi.

ABD ise savaşın doğrudan fiziksel yıkımından uzak kaldı. Avrupa’ya daha fazla LNG sattı, silah ihracatındaki liderliğini büyüttü ve NATO’nun Avrupa güvenliğindeki merkezî konumunu yeniden güçlendirdi.

Ukrayna toprağını ve altyapısını, Rusya ekonomik ve askerî kapasitesini, Avrupa ise ucuz enerji avantajı ile bütçe esnekliğini kaybediyor. ABD ise enerji, silah ve güvenlik alanındaki etkisini artırıyor. Bu nedenle savaşın sahadaki kazananı henüz belli olmasa da ekonomik ve stratejik kazançların önemli bölümü şimdilik Washington’da toplanıyor.

Özet: ABD savaşı doğrudan ve bedelsiz biçimde “kazanmış” değil. Ancak Rusya’nın yıprandığı, Ukrayna’nın ağır yıkım yaşadığı ve Avrupa’nın enerji ile savunma maliyetlerinin yükseldiği yeni düzende; LNG, silah satışları ve NATO liderliği bakımından en fazla göreli kazancı sağlayan aktör Washington oldu.