Eylül Ayında Perakende Satışlar Yavaşladı: Dört Ayın En Düşük Seviyesi
13 Ekim 2025 — Ekonomi365 Haber Merkezi
Türkiye ekonomisinin önemli öncü göstergelerinden biri olan perakende satışlar, Eylül ayında yıllık bazda dört ayın en düşük seviyesinde artış kaydetti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre perakende satış hacmi yıllık bazda %12,2 oranında artış gösterirken, önceki aylardaki ivmenin gerilemesi sektörde temkinli bir döneme girildiğine işaret etti.
Ağustos ayında %13,3 seviyesinde olan artış oranının bu ay gerilemesi, özellikle dayanıklı tüketim malları, elektronik ve giyim sektörlerinde hissedilen talep yavaşlamasıyla ilişkilendirildi. Aylık bazda satış hacmi ise sadece %0,9 artarak son dört ayın en zayıf performansını gösterdi.
Tüketici Güveni Geriledi, Harcamalar Yavaşladı
Uzmanlara göre, Eylül ayında perakende sektöründeki yavaşlamanın en önemli nedenlerinden biri tüketici güvenindeki düşüş oldu. TÜİK ve TCMB’nin ortak verilerine göre, tüketici güven endeksi Eylül’de 83,9 seviyesine inerek ekonomik beklentilerdeki temkinli havayı yansıttı. Tüketicilerin “gelecek 12 aylık mali durum” ve “tasarruf etme ihtimali” alt kalemlerinde belirgin gerilemeler gözlendi.
Yüksek enflasyon oranı ve artan kredi faizleri de tüketici davranışlarını etkileyen diğer unsurlar arasında yer aldı. Eylül ayında açıklanan TÜFE verileri, yıllık enflasyonun yeniden yükselişe geçtiğini ve gıda fiyatlarının temel harcamalar üzerindeki baskısını artırdığını ortaya koydu.
Sektörel Ayrışmalar Belirginleşti
Perakende satışlardaki yavaşlamaya rağmen alt kalemlerde farklı eğilimler gözlendi.
- Gıda, içecek ve tütün ürünleri satışları artışını sürdürürken, büyüme oranı genel ortalamanın altında kaldı.
- Gıda dışı perakende (elektronik, giyim, ev eşyası) satışlarında yavaşlama dikkat çekti.
- Akaryakıt satışları sınırlı oranda artış göstererek sektörel ortalamaya katkı sağladı.
Makro Görünüm: Geçici Fren mi, Kalıcı Durgunluk mu?
Ekonomistler, Eylül ayında yaşanan yavaşlamayı “geçici bir dengeleme süreci” olarak yorumluyor. Buna göre yaz aylarında hızlanan harcamaların ardından, artan fiyatlar ve faizlerin etkisiyle tüketici talebi normalleşme eğilimine girdi. Ancak önümüzdeki aylarda bu eğilimin sürmesi durumunda, iç talep kaynaklı büyüme modelinde yavaşlama riski gündeme gelebilir.
İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nden Prof. Dr. Elif Kaya, konuyla ilgili değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“Eylül ayında görülen yavaşlama bir alarm değil ancak bir uyarı niteliğinde. Tüketici güvenindeki düşüş devam ederse, perakende sektörü son çeyrekte daha zorlu bir döneme girebilir.”
Ekonomi uzmanları ayrıca, Merkez Bankası’nın para politikasındaki sıkı duruşunun kredi talebini sınırladığını, bu nedenle özellikle dayanıklı tüketim mallarında satış hacimlerinin baskı altında kalabileceğini belirtiyor.
Politika ve Beklentiler
Ekonomi yönetimi, son dönemde iç talepteki dengelenmeyi destekleyici adımlar atarken, fiyat istikrarı hedefinin korunacağını vurguluyor. Önümüzdeki dönemde açıklanacak Ekim ve Kasım verileri, yavaşlamanın kalıcı mı yoksa mevsimsel mi olduğunu gösterecek.
Analistler, yüksek faiz ortamının 2025 sonuna kadar korunması halinde, perakende büyümesinin tek haneli oranlara inebileceğini ve şirketlerin maliyet yönetimine daha fazla odaklanmak zorunda kalacağını öngörüyor.
Sonuç olarak, Eylül 2025 verileri perakende sektöründe temkinli bir döneme girildiğini gösteriyor. Her ne kadar satışlar hâlâ yıllık bazda pozitif bölgede olsa da büyüme ivmesindeki yavaşlama, önümüzdeki aylarda iç talep dinamiklerinin yakından izlenmesini zorunlu kılıyor.